Najczęstsze pytania związane z edukacją w systemie Marii Montessori

  1. Czy w klasie Montessori jest realizowana podstawa programowa wytyczona przez MEN?

Program w klasie Montessori został stworzony w taki sposób, aby aktywować wszystkie obszary rozwojowe potrzebne dziecku. Korzysta z podstawy MEN, realizowane są w nim wszystkie jej elementy, często zakres ćwiczeń zostaje nawet poszerzony.

Przykładowo można tu wspomnieć o nauce czytania czy pisania, a także wykonywania działań matematycznych w zakresie do 9999. Według podstawy są realizowane dopiero w wyższych klasach szkoły podstawowej.

 

 

  1. Czy po edukacji w klasie Montessori moje dziecko odnajdzie się w konwencjonalnej formie nauczania?

To wszystko kwestia zależna od dziecka i jego temperamentu, przede wszystkim zaś od zdolności do przystosowania się do nowych sytuacji. W klasie Montessori robimy więcej niż w konwencjonalnej placówce, więc dziecko może potem czuć się znudzone statycznym trybem zdobywania wiedzy, koniecznością siedzenia w ławce. Uczymy też jednak odpowiedzialności, samodzielności i planowania własnej pracy, co może przyczynić się do tego, że dziecko poradzi sobie w każdych warunkach, a nabyte umiejętności będzie umiało wykorzystać, aby w konwencjonalnym trybie nauczania być bardziej kreatywnym. Musimy zdawać sobie sprawę z faktu, że w konwencjonalnym trybie proces nabywania wiedzy jest prowadzony przez nauczyciela, w pedagogice Montessori – przez dziecko.

 

  1. Dlaczego w klasie Montessori są dzieci w różnym wieku?

Klasa montessoriańska jest zróżnicowana pod kątem wiekowym ze względu na to, że to sytuacja najbardziej naturalna, a zarazem najbardziej optymalna dla procesu uczenia się dzieci. W dorosłym życiu, na przykład w pracy, nikt nie dzieli nas wiekowo. W domu rodzice nie dzielą dzieci ze względu na ich wiek. W naszej klasie dzieci mają okazję uczyć się od siebie, pomagać sobie – głównie starsi młodszym – dowiadywać się, jak najlepiej prosić o pomoc (i ją przyjmować – w przypadku dzieci młodszych). Program jest dostosowany tak, aby spełniał indywidualne wymagania każdego dziecka.

 

  1. Czy dzieci nauczane według metody Montessori się uspołeczniają? Przecież pracują indywidualnie.

Dzieci są istotami społecznymi i nie możemy im zabronić nawiązywania relacji z innymi. Pracują indywidualnie, co jest korzystne dla ich koncentracji, ale także w grupach, gdzie nawiązują przyjaźnie. Co ciekawe, wiele dzieci zapytanych o pracę w grupie i kolegów odpowiada, podkreślając to, że pracują „z przyjaciółmi”, a nie z kolegami z pracy. Starsze dzieci uwielbiają pracować projektowo. Szacunek do dziecka – poszanowanie jego wolności – tworzy niepowtarzalną atmosferę klasy i sprzyja nawiązywaniu bliskich relacji. Dzieci stają się odważne, otwarte na inne kultury, religie. Gdy dorośli traktują ich pracę z odpowiednim szacunkiem, przekłada się to na wzrost ich poczucia wartości.

 

  1. Czy program Montessori jest odpowiedni dla wszystkich dzieci?

To również kwestia bardzo indywidualna. Mówi się, że do placówek prowadzonych według metody Marii Montessori przyjmujemy całe rodziny. Tego rodzaju nauczanie wymaga od rodziców współpracy zarówno w przedszkolu, jak i w domu, gdzie odbywa się wspomaganie samodzielności. Dlatego też jeśli rodzina nie jest przekonana do metody lub nie pozwala na samodzielność dziecka w domu – współpraca może być trudna lub niemożliwa. Także w przypadku dzieci nadaktywnych, mających problem z koncentracją może się okazać, że edukacja w tym systemie się nie sprawdzi.

Wiele placówek na początku procesu rekrutacji rozmawia z rodzicami, pozwala na obserwację pracy własnej dzieci, przeprowadza szereg rozmów z psychologiem, specjalistami. Po tym okresie placówka i rodzice decydują, czy dziecko będzie się czuło szczęśliwe klasie prowadzonej metodą montessoriańską. W szkołach i przedszkolach Montessori na całym świecie uczą się dzieci bardzo zróżnicowane wiekowo, kulturowo, charakterologicznie. Potrafią współpracować ze sobą i odkrywać świat.

Po znalezieniu odpowiedniego naszym zdaniem miejsca warto dopytać o proces rekrutacyjny, poprosić o możliwość obserwacji pracy dzieci i poznania panujących w placówce zasad, a także przyprowadzić dziecko, aby sprawdzić, czy rzeczywiście to jest nasza droga.

 

  1. Dlaczego dzieci w placówkach montessoriańskich nie bawią się, tylko pracują?

Maria Montessori ukuła pojęcie „pracy własnej”, aby nadać odpowiednią rangę dziecięcym aktywnościom. Nie zbywamy dzieci, mówiąc: „Idź, pobaw się swoimi zabawkami”, tylko pokazujemy im, że ich praca jest równie ważna jak nasza. Jeśli mają pomagać nam w pracy, dajemy im prawdziwe rekwizyty. W domu staramy się nie narzekać na swoją pracę. Dzieci uczą się wtedy, że to przykry obowiązek.

Dorosły wykonuje pracę po to, aby uzyskać wynagrodzenie lub ład dookoła siebie. Dziecko – aby udoskonalić siebie, osiągnąć sukces. Praca daje mu ogromną niezależność i poczucie sprawczości. Co ciekawe, dzieci nie męczą się nią i mogą ją wykonywać wielokrotnie. Oczywiście wciąż się bawią i mają ku temu wiele okazji, ale my, dorośli, pokazujemy im, że szanujemy to, co robią.

 

  1. Czy metoda Montessori jest tylko dla bogatych?

Absolutnie nie. Istnieją w Polsce szkoły i przedszkola prywatne działające w duchu idei Montessori, są też takie typu non profit, które funkcjonują na zasadach fundacji i przyznają stypendia uczniom. Chcemy, aby nauka według metody Montessori była dostępna dla każdego, więc jeśli kwestie finansowe mają być przeszkodą, warto podkreślić, że placówki na pewno i w tej materii starają się wspierać rodziców. Metodę Montessori można też z powodzeniem wykorzystywać w edukacji domowej, która w Polsce funkcjonuje w coraz szerszym zakresie i zrzesza rodziców w tym duchu wychowujących swoje pociechy.

 

 

  1. Czy tą metodą można pracować z dzieckiem w domu? Czy książka „Montessori dla każdego. Samodzielnie odkryj świat” może w tym pomóc?

Tak, oczywiście! Przede wszystkim nie róbmy za dziecko niczego, co jest w stanie zrobić samo. Często wydaje nam się, że dzieci sobie z czymś nie poradzą. Nic bardziej mylnego. Wystarczy pokazać im, jak coś zrobić, i dać czas i przestrzeń. Nie pokazujmy im, że nie potrafią, tylko że w nie wierzymy. Kreujmy jasne, przejrzyste i jak najprostsze otoczenie. Otaczajmy dziecko przedmiotami pięknymi i użytecznymi. Dostosujmy wysokość przedmiotów, tak aby były dostępne dla ręki najmłodszych. Dajmy wolność w określonych granicach, która zachęca do podejmowania decyzji: „Czy chcesz zjeść dziś na śniadanie parówkę czy płatki?”. Sprawiajmy, aby praca, którą wykonują dzieci, była celowa (poznanie rodzajów zbóż można połączyć z mieleniem mąki kolejnego dnia, a następnie z pieczeniem chleba czy wizytą w piekarni), wtedy dzieci są bardziej chętne do jej wykonywania i czują, że to, co robią, ma sens.

Książka „Montessori dla każdego. Samodzielnie odkryj świat” może również okazać się doskonałym narzędziem do pracy w domu z dzieckiem. Wprowadza w ideę Marii Montessori, wyjaśnia ważne i potrzebne pojęcia oraz przedstawia konkretne ćwiczenia rozwijające dziecko całościowo. Pomaga w poszerzaniu kompetencji językowych i matematycznych, pozwala na poznanie świata poprzez zmysły. Pozostawia miejsce na swobodną kreatywność dziecka i w umiejętny sposób przeprowadza rodzica przez proces jego edukacji. Dzięki temu rodzic staje się najlepszym montessoriańskim i pierwszym (!) przewodnikiem swojego dziecka.

Małgorzata Ceremuga

www.makemeindependent.pl

Ukończyła pedagogikę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz szkolenie w zakresie metody Montessori w Polskim Instytucie Montessori w Krakowie. Na podstawie własnych doświadczeń, a także obserwacji placówek nauczania metodą Montessori w Polsce, nauczyła się prowadzić klasę montessoriańską i tworzyć dla dzieci stymulującą przestrzeń.
Od dziesięciu lat z powodzeniem uczy dzieci i dorosłych, obecnie między innymi prowadzi swoją grupę przedszkolną. Jest członkinią Polskiej Rady Montessori i autorką książki „Montessori dla każdego. Samodzielnie odkryj świat”.
W pracy z dziećmi najbardziej inspiruje ją dążenie najmłodszych do samodzielności i wzrost poprzez pracę. Wierzy, że z poszanowania woli dziecka płynie wielka mądrość oraz rozwój podopiecznego.